ادامه مطلب...

بندر بوشهر،بندری است با پیشینه ای درخشان تاریخی که بنا بر جغرافیای طبیعی خویش،در طی سالیان متمادی، سرنوشت خود و مردمان صیادش را بنابر شرایط خاص تاریخی و سیاسی اش با معادلات قدرت در خلیج فارس پیوند زده است.


در مقاطعی حساس از تاریخ ایران که در زمانی نواحی چون؛خراسان و نواحی شرقی از یکسو و از سوی دیگر طبرستان و کرمانشاهان و نواحی غربی ایران محور حوادث سیاسی بودند،بوشهر نیز در برهه ای از تاریخ خویش بنابر شرایط زمانی و مکانی اش محور حوادث و مسائل سیاسی ایران زمین بود.رخدادهای تاریخ سیاسی معاصر ایران از جنگ های دوگانه هرات از نیمه ی اول عصر قاجار گرفته تا وقوع جنگ جهانی اول در اواخر قاجار و کشیده شدن دامنه آن به ایران و بوشهر نمونه ای از این حوادث و مسائل سیاسی مهم معاصر ایران و خلیج فارس است.اما سوای از این مسائل بوشهر کنونی از پیشینه ای باستانی در کرانه های شمالی خلیج فارس برخوردار بوده است که در این مقال بنابر اهمیت این موضوع اشاره ای مختصر به منظور کاوش های باستان شناسی صورت گرفته، به منظور درک جایگاه مهم تاریخی بوشهر و الزام به حفاظت و حراست و پاسداشت مواریث تاریخی و فرهنگی این بندر پرداخته شده است.

مطالعات باستان شناختی در بوشهر به طور جدی و علمی از آغاز قرن نوزدهم میلادی شروع و در دهه دوم قرن بیستم شتاب گرفت. کاوش ها پس از جنگ جهانی دوم پی گرفته شد و تا به امروز نیز ادامه دارد.

کاوش های صورت گرفته در بندر بوشهر که با کشف لوح ها و کتیبه ها همراه بوده تا حدودی اطلاعات مهمی را در مورد پادشاهان عیلام،دین و مذهب این پادشاهان را به نسل امروز القا می کند.

نکته جالب توجه اینکه تا پیش از حضور و فعالیت باستان شناسان اروپایی در بوشهر مورخان ایرانی به وجود چنین آثاری در بندر بوشهر اشاره نموده اند اما به دلیل عدم برخورداری و فقدان رشد علمی ایران عصر قاجار هیچ کوششی در این زمینه به عمل نیامد.

مورخانی چون میرزا فرصت شیرازی در سال 1303 ﻫ.ق / 1889 م و همچنین محمد حسن خان اعتمادالسلطنه در آثارشان با شگفتی از آثار تاریخی موجود با عنوان "غرایب" یاد کرده و این آثار را از رازهای سر به مهر ایران باستان می دانستند. بر اساس اسناد و منابع موجود تاریخی برای نخستین بار یک پژوهشگر آلمانی به نام دکتر اندریاس دست به کاوش در آثار باستانی گورستان شغاب در بوشهر می زند که به دنبال این اقدام قسمت هایی از یک آجر نبشته عیلامی مربوط به تمدن عیلامی ها در این گورستان کشف شد.

این لوح بعدها توسط دکتر اندریاس به تاجری ارمنی از اهالی بوشهر به نام "مالکوم" واگذار و سپس در جریان مسافرت مارسل دیولافوا باستان شناس فرانسوی در عصر ناصری قسمت های مهمی از این لوح شناسایی و به موزه ی لوور پاریس منتقل شد.بر اساس گزارش هایی که از هیأت باستان شناسی آلمانی در سال 1876 م باقی مانده است در محل تپه باستانی شغاب در جنوب شبه جزیره بوشهر صدها آجر نبشته که عمدتاً متعلق به دوران کلاسیک عصر تمدن عیلام بودند کشف شد.بنا به نقل یکی از باستان شناسان آلمانی همراه دکتر اندریاس به دلیل عدم توانایی مالی هیأت باستان شناسی آلمانی در پرداخت هزینه انبار جهت نگه داری کتیبه ها و آجر نبشته ها در این انبارها،این هیأت برخی از این کتیبه های اکتشافی در بندر بوشهر را به عنوان یادگار سفرشان به موزه های پاریس،لیدن هلند و لندن فروختند.

از جمله فواید کاوش های باستان شناسی هیأت آلمانی به سرپرستی دکتر اندریاس در بوشهر را می توان شناسایی الواح و آجر نبشته های عیلامی در این بندر دانست که تا آن روز دنیای باستان شناسی از آن خبر نداشت.سید قاسم یاحسینی از پژوهشگران بوشهری در اثر خویش به نام "تاریخ شهر لیان" مهمترین دستاورد حفاری آندریاس در بوشهر را کشف و شناسایی الواح عیلامی به جهانیان می داند و آن را دستاوردی بس مهم ارزیابی می کند.

پس از کاوش هایی که هیأت باستان شناسی آلمانی در بوشهر انجام دادند برای مدت زمانی این کاوش ها متوقف شد تا اینکه در اواخر دوران قاجار و در سال 1913م/1331 ه.ق هیأت باستان شناسی فرانسوی به سرپرستی موریس پزار وارد بوشهر شد و در هماهنگی که با موقرالدوله حکمران بوشهر و همچنین سرپرسی کاکس نماینده کنسولگری بریتانیا در بوشهر داشت شروع به کاوش در این بندر کردند.

پزار فرانسوی با استفاده از اطلاعات موجود از هیأت باستان شناسی آلمانی و همچنین استفاده از اطلاعات پیران و معمرین بوشهری شروع به کاوش در حوزه های باستانی بندر بوشهر و مناطقی چون ریشهر،سبزآباد و امام زاده نمود.به جرأت می توان گفت که کاوش های صورت گرفته توسط پزار و هیأت فراسوی او در بوشهر قسمت های تاریک تاریخ عیلام را در کرانه های شمالی خلیج فارس به محوریت بندر بوشهر تا حدود زیادی آشکار کرد.

مطالعات پزار پس از جنگ جهانی اول چاپ شده و مورد استقبال خیل عظیمی از مورخان و باستانشناسان قرار گرفت بطوریکه عیلام شناسان و خلیج فارس شناسانی چون سرآرنولد ویلسون،پیرآمیر،جورج کامرون والتر هینتس و رومن گریشمن و پاتس به این گزارش پزار ارجاع و استناد نموده اند.علاوه بر موریس پزار باستان شناسانی چون سر اورل استاین انگلیسی که سیستم آبرسانی،قنات ها و چاه های باستانی بوشهر را در دوران پهلوی اول مورد مطالعه قرار داد و همچنین دیوید ویلیامسن و دیوید وایت هاوس نیز مطالعات عمیق و علمی در مورد تمدن باستانی بوشهر انجام داده اند که در جای خود در خور تأمل است.

اما کاوش های باستان شناسی باستان شناسان ایرانی عمدتاً به دوران پس از انقلاب اسلامی باز می گردد که باستان شناسانی چون دکتر اسماعیل یغمایی و دکتر علی اصغر میر فتاح در سالهای 62 و 69 به بوشهر آمده و به مطالعه و گمانه زنی هایی در مورد گورستان شغاب پرداختند و گزارش هایی نیز در مورد مطالعات خود منتشر کردند.در اوایل دهه هفتاد نیز بار دیگر دکتر اسماعیل یغمایی به همراه باستان شناسانی چون دکتر سرافراز و دکتر مهدی رهبر به بوشهر آمده و گزارش های مفصلی از آثار باستانی و تاریخی موجود در بوشهر تهیه کردند که این گزارشات در آرشیو اداره کل میراث فرهنگی،صنایع دستی و گردشگری استان بوشهر موجود است.نکته در خور تأمل آن است که به جز یک مورد مابقی باستان شناسان ایرانی گزارش های علمی و باستان شناختی خود را منتشر کردند و به ارائه یک گزارش داخلی برای سازمان مربوطه خود اکتفا نمودند که این امر خود جای بسی تأمل دارد.

بنابراین و در یک نگاه کلی بندر بوشهر را می توان با توجه به مستندات تاریخی و باستان شناسی موجود ، بندری مهم و راهبردی در معادلات شاهان و فرمانروایان ایران باستان دانست که این قدرت ها از طریق تسلط و نظارت بر این بندر به دنبال تثبیت،بسط و احاطه سیطره سیاسی و اقتصادی خود بر کرانه های شمالی و جنوبی خلیج فارس بودند.لازم به ذکر است که چنین اهمیت و چنین پیشینه ای لزوم توجه بیشتر به کشفیات باستان شناسی در دو حوزه خشکی و دریا را در این بندر الزامی به نظر می رسد.

*کارشناس میراث فرهنگی استان بوشهر

ایرانگردی,  گردشگری,شهرداری,استانداری,یارانه,فرمانداری ,وزارت,رضا نورمحمدی,عطیه مومنی,ایرانگردی,گردشگری,بلیت,سفر,سفر ارزان,اداره کل تهران, قیمت ارز, قیمت دلار, بخشداری , دهیاری, شورای اسلامی شهر, پرسپولیس, استقلال, بهترین هتل, هتل ارزان, بهترین رستوران

 

 

 

 

 

 

 

 

ادامه مطلب...

 




احیای باغ بزرگ سردار مفخم نقطه آغازی برای احیای ابنیه تاریخ ساز خراسان شمالی است و نقشه راهی برای سایر ابنیه تاریخی خواهد بود.


شهر بجنورد کنونی یا بیژن یورد قدیم  در سال 1689 میلادی به وسیله تولی خان دوم یکی از امیران ایل شادلو بنا شده که در طول تاریخ دسخوش فراز و نشیب های زیادی شده است یکی از افراد به نامی که در تاریخ این شهر بسیار نام آشنا است محمد خان شادلو است معروف به سردار مفخم  که در سال 1300 دستور ساخت عمارت مفخم را برای سکونت خود و خانواده اش را صادر کرد. دارالحکومه مفخم شامل آینه خانه، عمارت، کلاه فرنگی، حوض خانه و سردر می شود که همگی در باغ چند هکتاری مفخم قرار دارند.

اما این بنا که شناسنامه تاریخی شهر بجنورد بود در مرور زمان دستخوش تغییرات زیادی شد به طوری که کوچک و کوچکتر شد و در طول 2 دهه قبل تنها بنای آینه خانه مفخم و عمارت مفخم باقی مانده آن شکوه باغ سردار بود، که میان این دو هم با بی مهری های توسعه فضاهای شهری جدایی افتاده و خیابان شریعتی شمالی این دو بنای تاریخی را از هم جدا کرده است.

در سال 1320 از طرف ورثه سردار مفخم عمارت اصلی و محوطه را وقف بهداری برای ساخت بیمارستان کردند که توسط علوم پزشکی بیمارستان امام رضا (ع) احداث شد.

 هر روز که می گذشت تاریخ پر صلایت این عمارت کم رنگ تر می شد تا اینکه در سال 1370 این بنا در اختیار سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری قرار گرفت که پس از طی مراحل مرمت به عنوان موزه مردم شناسی مورد بهره برداری قرار گرفت و جان دوباره ای به این ابنیه در حال فراموشی داده شد پس از استان شدن خراسان شمالی در سال 1384 و تشکیل اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان شمالی اما بار دیگر احیاء باغ بزرگ سردار مفخم رونق گرفت و از سال های 1386 تا 1392 طرح تملک زمین های اطراف آینه خانه در دستور کار اداره کل قرار گرفت بسیار از زمین ها و مغازه های اطراف آن خریداری شده و بخش کوچکی از این باغ بزرگ مجدد احیاء شد.

 در دوره مدیریت کنونی اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری با همراهی استاندار و مدیران شهری مصوبات خوبی برای احیاء باغ بزرگ مفخم انجام شده و طبق این توافقات قرار است به زودی ساختمان بیمارستان تخلیه شده و تحویل میراث فرهنگی شود تا در مراسمی فاخر فرآیند تخریب ساختمان های الحاقی  و احیاء باغ 6 هکتاری مفخم با حضور مسئولان عالی رتبه سازمان میراث فرهنگی، مدیران استانی و دغدغه مندان میراث ملی آغاز شود.

در این بین با توافقات انجام شده اداره کل میراث فرهنگی و شهرداری بجنورد خیابانی که سال ها بین آینه خانه و عمارت مفخم جدایی انداخته قرار است بار دیگر سهمی در برپایی باغ بزرگ مفخم ایفا کند.

احیای این مجموعه نقطه آغازی برای احیاء ابنیه تاریخ ساز این استان است و نقشه راهی برای سایر ابنیه تاریخی خواهد بود.

اکنون نباید نام عبدالله قاجار را از یاد برد بسیاری از اطلاعات کنونی مدیون ثبت تصاویر است که  آن زمان با هنر عکاسی این فرد به ثبت رسیده است. امثال این افراد در طول تاریخ حافظه تاریخی ملت بزرگ ایران را برای نسل های بعد به یادگار گذاشته اند.

چیزی که امروزه بسیار از شهرها با آن روبه رو هستند بحران هویت است زیرا در شهر ها بدون پیوند با گذشته تغییر شکل های بنیادین اتفاق افتاده در واقع هویت با اندوخته های ذهنی افراد مرتبط است که حفظ ابنیه تاریخی می تواند در حفظ این اندوخته های ذهنی یا همان هویت ها کمک کند.

حال با فرصت تاریخی پیش روی شهر بجنورد در صورت احیاء باغ  مفخم علاوه بر احیاء تاریخ و هویت شهری با توجه به قرار گرفتن در محور اصلی شمال غرب کشور به شمال شرق کشور و تردد بسیاری از گردشگران و مسافران مسیر مشهد که تنها شهر بجنورد را معبری برای رسیدن به مقصد می بینند می توان این شهر را به عنوان مقصد جدیدی برای علاقه مندان به جاذبه های تاریخی معرفی کرد.


مدیر روابط عمومی و امور بین الملل صندوق احیاء و بهره برداری از بناها و اماکن تاریخی وفرهنگی

 

 

 

ادامه مطلب...

تخریب جنگل‌ها و قاچاق چوب به مرز بحران رسیده و باید با قاچاقچیان این حوزه بشدت برخورد شود. ریسک قاچاق چوب در برابر پولی که در ازای یک شب کار پرداخت می‌شود، برای این خلافکاران صرفه اقتصادی دارد. به‌همین دلیل است که آنان با وجود احتمال گرفتار آمدن در تله مأموران حفاظت از جنگل منابع طبیعی و گشت‌های پلیس ، مخاطرات را به جان می‌خرند و با سودجویان همراه می‌شوند.آنان هر روز راه و روشی متفاوت را برای دور زدن قانون و گذر از ایست و بازرسی‌های پلیس به‌کار می‌گیرند تا به اهداف مخرب خود برسند.

هر روز بخشی از اخبار پلیس به بحث بازداشت این افراد و توقیف خودروهایشان اختصاص دارد؛ خودرو‌هایی که بار آنها چوب درختانی است که به‌صورت غیرقانونی از جنگل بریده شده‌اند.اتفاق تکراری که برخوردهای قضایی نیز برای تنبیه شدن این افراد کافی به نظر نمی‌رسد. شاید شدت بخشی‌ها در تصویب قوانینی برای تنبیه قاچاقچیان این روزها که قاچاق چوب و تخریب جنگل به مرز بحران رسیده، ضرورت بیشتری پیدا کرده باشد.

هر چند که این اتفاق تنها بخش اندکی از سریال تلخ و دردناک است که در جنگل‌های کشور رخ می‌دهد و آگاهان امر بر این باورند که کمتر از چند درصد از اقدامات قاچاقچیان چوب کشف می‌شود و به رغم تلاش‌های مأموران حفاظت منابع طبیعی و پلیس باز هم مقدار زیادی از چوب‌های قاچاق از مسیرهای نامرئی به مقصد مورد نظر می‌رسند، مکان‌هایی که هنوز شناسایی آنها از سوی مردان قانون صورت نگرفته است.

قاچاق چوب معضلی است که در جنگل‌های ایران همواره وجود داشته‌است. کمبود نیروهای حفاظتی سازمان جنگل‌ها و خلاءهای قانونی موجود همچنین کمبود اعتبار، قاچاق را به مسأله‌ای عادی برای جنگل‌های کشور تبدیل کرده‌است.

مقابله با قاچاقچیان چوب مخاطرات زیادی داشته و استفاده از فناوری‌های روز برای رصد دائمی مناطق جنگلی، می‌تواند تا حدود زیادی کمبود نیروهای یگان حفاظت را جبران کند. البته استفاده از این فناوری‌ها نیازمند ایجاد زیرساخت‌های لازم با صرف هزینه‌های هنگفتی است که با توجه به حجم اعتبارات تخصیص یافته به بخش منابع طبیعی، بدون شک ایجاد چنین زیرساخت‌هایی را غیرممکن می‌کند.

مدت زیادی است که کامیون های پر از چوب های قاچاق که بسیاری از آنها دارای طراوت و برگ های سبز نیز مباشند ، از محور قم به سوی گرمسار در حرکت هستند.این کامیون ها به طرز مشکوکی در حوالی عصر و غروب خود را به عوارضی قم - گرمسار می رسانند و مسیر خود را در تاریکی شب به سوی مقاصدی خاص ادامه می دهند.این صحنه ها احساسات بسیاری از مسافرین که در این محور تردد می کنند و حتی کارمندان پرتلاش و زحمتکش عوارضی قم - گرمسار را جریحه دارکرده است و می طلبد مسئولان ذیربط و نیروی محترم انتظامی با حساسیت و شدت عمل بیشتر و گسترده تری با این پدیده ظالمانه و غیرقانونی برخورد نماید.

 

 

 

 

ادامه مطلب...


عرصه گردشگری با اینکه به‌شدت تحت تاثیر مسائل سیاسی و روابط بین‌الملل است، اما واقع گرایی کشورها در خصوص حقایق جهانی و تلاش های دیپلماتیک جمهوری اسلامی ایران و ظرفیت های ارزشمند گردشگری کشور و تدابیر و تلاش ها و تعاملات سازمان متولی، تلاش های امریکا را- دست کم در حوزه گردشگری- بلااثر کرده است.


چهلمین اجلاس بین المللی اعضای وابسته سازمان جهانی جهانگردی سازمان ملل متحد، امروز با حضور برخی مقامات جمهوری اسلامی ایران، دبیرکل سازمان جهانی گردشگری، اعضای وابسته سازمان جهانی گردشگری از 27 کشور و فعالان صنعت گردشگری کشور در همدان، پایتخت گردشگری کشورهای آسیایی در سال 2018،  آغاز می‌شود. این اجلاس که برای نخستین بار در ایران برگزار می گردد به مدت سه روز ادامه خواهد داشت و طی آن، با محوریت موضوع تحول دیجیتال در صنعت گردشگری، به مسایل مختلف گردشگری جهان، از قبیل: راه های همکاری بهتر، توسعه صنعت گردشگری،  تعامل بیش تر سازمان جهانی و بخش های غیر دولتی کشورها، ترویج و تعمیم گردشگری به کلیه سطوح و لایه های اجتماعی مردم، ارتقای کیفیت خدمات گردشگری، بهره وری بیش تر از گردشگری در دیپلماسی و گسترش صلح و مسالمت جهانی، گردشگری پایدار با حفاظت از محیط زیست و منابع و سرمایه های متعلق به نسل های آینده، تسهیل سفر و باز کردن مرزها و رفع موانع تجربه ناشناخته ها و موهبت دیدار زیبایی های کمیاب جهان و لذت های واقعی برای همگان، رفع مشکلات اداری و کاری و تشکیلاتی و نهادسازی و ایجاد بستر های قانونی حضور بیش تر کشورها در مجامع و نهادهای بین المللی و جهانی و... می پردازد.

جمهوری اسلامی ایران در سال 2018 شاهد دو دستاورد و رویداد بزرگ بین المللی بود: تبریز 2018، پایتخت گردشگری کشورهای اسلامی؛ و همدان 2018، پایتخت گردشگری کشورهای آسیایی.

رویداد تبریز، 1.5 میلیارد مسلمان و نیز علاقمندان به حوزه های فرهنگی- تاریخی را معطوف به عظمت جایگاه ایران در حوزه فرهنگ و تمدن اسلامی و به تبع آن قابلیت و ظرفیت فراوان و کم نظیر گردشگری ایران در این بخش کرد.

همچنین همدان 2018، علاوه بر  بیش از 4.5 میلیارد جمعیت جهان در قاره آسیا، اذهان جهان را به گذشته فرهنگ و تمدن بشری به ویژه کهن ترین تمدن ها متوجه می کند و با باز یادآوری نقش ملت های مختلف در روند پیشرفت و تحولات حیات انسان، ارزشمندی و جاذبه های ایران و تمدن ایرانی را از حیث زیبائی های علمی و فرهنگی و تاریخی و هنری و صنایع دستی و اکوتوریسم و آنتروپولوژی و سوشیال توریسم و رشته های گوناگون  برای گردشگران با علایق ویژه در منظر جهانی قرار داده است. این مساله، دستاورد و ظرفیت بزرگی برای کشور ماست که بیش از همه باید بخش خصوصی، این موهبت را در راستای توسعه کسب و کار خویش قدر بداند.
چند نکته در رابطه با رویداد همدان لازم به ذکر است:

الف-  حضور نمایندگان سازمان های گردشگری از 27 کشور، و در راس آن دبیرکل سازمان جهانی گردشگری سازمان ملل، پیام روشنی دارد و ان این است که تلاش های امریکا و مخالفان جمهوری اسلامی ایران و بازی های سیاسی شان، دست کم در عرصه صنعت گردشگری کشور تاثیری نداشته است.  آمارها حاکی از رشد بیش از 50 درصدی سفر گردشگران خارجی در نیمه اول سال به کشور است. با توجه به نشانه ها و شواهد  موجود، قطعاً در زمان باقیمانده تا پایان سال شاهد حضور گردشگران بیش تری از اروپا و...  به ویژه در زمینه های تاریخی- فرهنگی، علمی و هنری و اجتماعی و...خواهیم بود.

عرصه گردشگری با اینکه بشدت تحت تاثیر مسایل سیاسی و روابط بین الملل است، اما واقع گرایی کشورها در رابطه با حقایق جهانی و تلاش های دیپلماتیک جمهوری اسلامی ایران و ظرفیت های ارزشمند گردشگری کشور و تدابیر و تلاش ها و تعاملات سازمان متولی، تلاش های امریکا را- دست کم در حوزه گردشگری- بلااثر کرده است.

ب- این اجلاس بزرگ که یقیناً اثرات و دستاوردهای مهم و بلندمدت و پایدار در جهت کسب جایگاه واقعی گردشگری کشور خواهد داشت، حاصل همکاری و تلاش مشترک بخش دولتی و خصوصی است. افزایش تعاملات و گسترش همکاری و مشارکت بخش خصوصی  در برنامه ها، همواره نتایج چشمگیر و ممتاز دارد. باید به این نکته در تداوم فعالیت ها توجه کرد. ما باید به سهم مناسب و شایسته خود از گردش مالی صنعت گردشگری و برخورداری از مزیت های اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و حتی سیاسی دومین صنعت بزرگ جهان دست یابیم.

ج- حضور شخص دبیر کل، حاکی از جایگاه و اهمیت ایران و موثر بودن آن در معادلات بین المللی و  رکن تصمیم سازی و تصمیم گیری، خط مشی گذاری و جهت دهی به رویکردها و برنامه ها برای توسعه صنعت گردشگری جهان است. به عنوان میزبان و به نیابت از بخش خصوصی و دست اندرکاران و برنامه ریزان و برگزارکنندگان اجلاس، از توجه و  حضور شخص پولولیکاشویلی در این اجلاس سپاسگزاری  می کنم. امیدواریم در دوره مسوولیت ایشان، چنانکه رویکرد سازمان در گذشته بوده، در  بعد نگاه جهانی و سازمان های فراملی و فراسازمانی، شاهد گسترش تعاملات و همکاری ها و بسترسازی  هر چه مساعدتر حضور گردشگران جهان در ایران و  باشیم. همانگونه که شعار سازمان جهانی گردشگری است، هدف " گردشگری برای همه" را در عمل تحقق بخشیم.

د- برای بخش خصوصی گردشگری، فرصت بسیار ارزشمند و مغتنمی است که تلاش سازنده ای در بخش بازاریابی و معرفی توانمند ی های خود و ظرفیت های گردشگری کشور و گسترش همکاری ها به صورت هدفمند و نهادمند و چارچوب دار بلندمدت داشته باشند. با توجه به شعار سال سازمان جهانی گردشگری- گردشگری و تحول دیجیتال- باید به سمت تجهیز خود به فناوری های نوین،  شفافیت، اعتمادافرینی، و تحقق مولفه های: سرعت، دقت، صحت، اطمینان، امنیت، کیفیت و مطلوبیت، مشتری مداری، روزآمدی و نوآوری و خلاقیت و اطلاع رسانی بایسته و شایسته و... در فرآیند کسب و کار پیش برویم وگرنه نمی توانیم همپای تحولات شتابان صنعت باشیم و به پایگاه و جایگاه مناسب خود نایل شویم.

ه- همدان، پایتخت تاریخ و تمدن ایران، تبریز، مشهد، اصفهان و شیراز و...،  پنجره هایی است که بتوانیم سیما و پرتو حقیقت ایران را به جهان بتابانیم. قرن حاضر، قرن برخاستن آسیاست و هزاره حاضر، دوره شکوفایی آسیا ارزیابی می شود. به عنوان یک کشور آسیایی و به عنوان مردمی، دارنده ی یکی از کهن ترین و برجسته ترین تمدن های بشری، باید همت کنیم تا سیمرغ فرهنگ و تمدن ایرانی- اسلامی را به زیباترین و تماشایی ترین وجه به جهان معرفی کنیم تا صنعت گردشگری کشور شکوفا گردد. آینده اقتصاد و پیشرفت و دوام نظام سیاسی کشور - بنا به نظر صاحبنظران برجست کشورمان- تا حد بسیار بالایی به صنعت گردشگری بسته است. گردشگری می تواند ضمن حفظ منابع بین نسلی، در روندی فزاینده و رو به تزاید، صمن تامین درآمد و رفاه عمومی،  وابستگی کشور را به منابع استراتژیک و حساس و تجدیدناپذیر کاهش دهد و تهدیدهای فراوان موجود را به فرصت های ارزشمند سازنده و برگ برنده در اختیار کشور تبدیل کند. تنها پیش نیاز برای تحقق این هدف، توجه جدی ارکان مرتبط و همکاری کارگشای بخش دولتی، غیردولتی و بخش خصوصی اعم از فعالان صنعت و حوزه علمی و پژوهشی آن است.

* معاون گردشگری سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

 

 

 

 

 

 

 

ادامه مطلب...


استان گلستان، نگارستان و پایتخت اکوتوریسم ایران، سرزمین چهارفصل و اقلیم‌ها، مهد وحدت اقوام و ایران کوچک عنوان گرفته است.

این سرزمین پیشینه تاریخی 7 هزار ساله دارد و در دوران هخامنشی و اشکانیان به نام هیرکانیا از معروف ترین و آبادترین ایالات در شمال ایران بوده و در دوران اسلامی نقش مهمی در شکوفایی و تمدن ایران اسلامی داشته به طوری که دانشمندان و شاعران بزرگی را پروریده است.

گلستان دارای 14 شهرستان است و  بدلیل برخورداری از شرایط ویژه و متنوع آب و هوایی همچون آب و هوای معتدل کوهستانی، بیابانی و نیمه بیابانی و وجود بیش از هزار اثر تاریخی و فرهنگی ارزشمند، اعم از ابنیه تاریخی، اماکن مذهبی، تپه ها و محوطه های باستانی و تاریخی، آرامگاه ها، برج ها، پل های تاریخی، مساجد و امام زاده ها، بافت های قدیم شهری، کاروانسراه ، قلعه ها، غارها، دارا بودن مناظر بدیع و چشم اندازهای طبیعی نظیر کوه، جنگل، جلگه، دشت، صحرا، دریاچه، خلیج، جزیره، آبشار، تالاب، دهکده ییلاقی و .. و 825 اثر ثبت ملی در حوزه های محوطه، بنا، طبیعی، ناملموس، بافت، منقول و 2 اثر ثبت جهانی جایگاه ویژه ای در عرصه گردشگری و میراث فرهنگی کشور دارد که عنوان پایتخت اکوتوریسم ایران و سرزمین چهارفصل و اقلیم ها را به خود اختصاص داده است.

در دوره اسلامی با افزایش مهاجرت اقوام مختلف به استان گلستان شاهد انواع گوناگون از نژادها و اقوام در این استان هستیم که موجب شده است گلستان به عنوان نگارستان و رنگین کمان اقوام در کشور معرفی شود.

اقوام متعددی در این استان زندگی می کنند که شامل فارس، ترکمن‌ها، فارسی زبانان سیستانی، بلوچ‌ها، ترک‌ها (آذربایجانی و قزلباش)، مازندرانی‌ها، کردها و قزاق‌ها می‌شوند.

فارسی‌زبان‌های سیستانی بیشتر در مرکز و جنوب استان و مازندرانی‌ها در غرب و جنوب استان سکونت دارند و به زبان‌های طبری و فارسی گویش می‌کنند. قرلباشان در رامیان، آزادشهر، مینودشت، کلاله و گالیکش و  آذریها در شهرستان گنبد کاووس و قزاق‌ها نیز در گرگان و تکرها (ته‌کر) در نگین شهر و زابل‌آباد و مینودشت سکونت دارند.
کردها در شهرهایی همچون گنبدکاووس دارای جمعیتی قابل توجه هستند، ترکمن‌ها در بخش شرقی، مرکزی و شمالی استان و همچنین در مرکز استان سکونت دارند که سنی‌مذهب هستند و به زبان ترکمنی تکلم می‌کنند.

گویش گرگانی در شهرستان گرگان و گویش کتولی در شهرستان علی‌آباد کتول متداول است که هر دو گویش زیر مجموعهٔ زبان طبری محسوب می‌شوند که خود ریشهٔ پهلوی اشکانی دارد.

حدود ۶۱ درصد اهالی استان اهل تشیع و ۳۹ درصد از جمعیت استان را مردم اهل تسنن  تشکیل می‌دهد. اهل تشیع را تمامی گروه‌های فارسی‌زبان اعم از بومیان کهن، سیستانی و خراسانی، ترک (آذری و قزلباش) تشکیل می‌دهند و اهل تسنن را تمام گروه‌های ترکمن، قزاق و بلوچ تشکیل می‌دهند همچنین مسیحیان، بهاییان و صوفیان گنابادی از اقلیت‌های کوچک مذهبی استان هستند.

تنوع بالای قومیتی در این استان باعث شده است که ظرفیتی غنی از فرهنگ و آداب اقوام ایران زمین در گلستان ایجاد شود که در کنار مواهب فراوان طبیعی و تاریخی و ظرفیت های بالای گردشگری و اقلیم های گوناگون ایرانی کوچک را در گلستان ایجاد کند.

در همین راستا برای معرفی این ظرفیت های غنی همچنین معرفی ظرفیت های ایران اسلامی جشنواره ای به نام جشنواره فرهنگ اقوام ایران زمین نخستین بار در سال 1384 در استان گلستان برگزار شد و پس آن این جشنواره به نام استان در تقویم مناسبت های سازمان میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری کشور درج شد و بعد از آن به جشنواره بین المللی فرهنگ اقوام به میزبانی گلستان ثبت و ارتقا یافت.

ده دوره نخست این جشنواره در شهرستان گرگان مرکز گلستان برگزار شد که به دلیل استقبال بی نظیر مردم و گردشگران دوره یازدهم جشنواره فرهنگ اقوام در شهرستان های گرگان و گنبد کاووس برگزار شد.

هم اکنون این جشنواره همه ساله با حضور و معرفی فرهنگ های مختلف ایران زمین و اجرای برنامه های بومی محلی شامل موسیقی آیینی اقوام، سرودهای فولکلوریک،آداب و رسوم، سوغات و ... در قالب جشنواره، برپایی غرفه های صنایع دستی و سوغات و ایجاد سیاه چادر عشایر و اقوام مختلف  و برپایی سازه های سنتی روستایی برای معرفی فرهنگ اصیل ایرانی و حضور کشورهای آسیای میانه در قالب نمایشگاه سراسری صنایع دستی، برگزاری مسابقات، برنامه های علمی، برگزاری تور یک روزه معرفی استان برای سفرا و خبرنگاران بین المللی و .... برگزار می شود.

جشنواره بین المللی فرهنگ اقوام با عنوان بزرگترین رویداد فرهنگی کشور موجب موج استقبال مردمی شده است و علاوه بر نمایش پتانسیل های غنی ایران اسلامی ، موجبات نشاط اجتماعی و تفریح سالمی برای افراد جامعه و علاقمندان می شود.

وجه امتیاز این جشنواره نیز حضور رایگان در تمام بخش های جشنواره برای عموم علاقمندان است.

با توجه به پیشینه درخشان این جشنواره و همچنین برگزاری موفق این جشنواره در دوره یازدهم در دو شهرستان گنبد کاووس دوره دوازدهم جشنواره بین المللی فرهنگ اقوام  از مورخ  29 آبان تا 2 آذر ماه در سالن محل نمایشگاه های بین المللی شهرستان گرگان و از تاریخ 4 تا 7 آذر ماه در مجموعه ورزشی المپیک  شهرستان گنبد کاووس برگزار خواهد شد   که فرصتی مغتنم برای تجللی اصالت گلستان و ایران و وحدت اقوام است.

*مدیر روابط عمومی اداره‌کل میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری استان گلستان

گردشگری , رضا نورمحمدی , عطیه مومنی , بلیت , سفر , میراث فرهنگی , حبیبه ابراهیمی , میراث فرهنگی و گردشگری استان گلستان

 

 

 

 

 

 

 

ادامه مطلب...
هنگامی‌که سخن از تاریخ ایران به‌میان می‌آید نخستین چیزی که در ذهن تداعی می‌شود میراث‌فرهنگی است این پدیده اجتماعی از گذشته‌های دور و نزدیک بر جای مانده و تمدن و تاریخ یک ملت را رقم می‌زند. کشور ایران با این سابقه تاریخی نزدیک به یک‌میلیون اثر تاریخی شناسایی‌شده، بیش از 34هزار اثر ثبت ملی و 23 اثر ثبت جهانی دارد که نمایانگر اهمیت و فرصت‌های سرمایه‌گذاری پیش روی صنعت گردشگری ایران است.


 صندوق احیا و بهره برداری از بناها و اماکن تاریخی و فرهنگی با گسترش اقدامات خود که یکی از آن ها توسعه زیر ساخت های گردشگری کشور است، می تواند نقشی اثر بخش را به منظور ارتقا در این حوزه ایفا کند، نقشی که تجارب مشابه آن در سایر کشورها نیز مشاهده می شود به عنوان نمونه شرکت پارادورز به عنوان همتای خارجی صندوق احیا، در کشور  اسپانیا توانسته است با ورود حدود 90 بنای تاریخی در این کشور به چرخه بهره برداری 40 میلیون یورو ارزش افزوده ایجاد نماید. این نمایانگر اهمیت گام نهادن در این مسیر است و ظرفیت های مهم این صندوق است.

صنعت توریسم در دنیای امروز توانسته به سومین صنعت پردرآمد جهان تبدیل شود و مسیر رشد این صنعت همچنان ادامه دارد. در سال 2017، شاهد رشد 7درصدی گردشگری جهانی بوده ایم و اکنون تعداد گردشگران در دنیا به بیش از  یک میلیارد و 300میلیون نفر رسیده است. از طرفی همین امر سبب همبستگی هر چه بیشتر مردم سراسر جهان شده است.

سال گذشته، بیش از1.2 میلیارد گردشگر در مرزهای بین‌المللی سفر کرده‌اند؛ این در حالی است که طبق پیش‌بینی‌ها، این میزان در سال ۲۰۵۰ به ۲ میلیارد نفر هم می‌رسد.

امسال در شرایطی در آستانه روز جهانی گردشگری قرار گرفته ایم که تحریم های آمریکا ما را در شرایط خاص اقتصادی قرار داده است.  از طرفی فروش نفت ایران با سختی های همراه خواهد بود که در چنین وضعیتی اقتصاد گردشگری می تواند جایگزین مناسبی برای اقتصاد نفتی باشد.

این موسسه از طریق واگذاری ابنیه تاریخی به منظور احیاء و بهره برداری با جذب سرمایه از بخش خصوصی و با اتکا به ظرفیت های منحصر به فرد کشورمان ارزش افزوده ایجاد می کند و در نتیجه گسترش زیرساخت های گردشگری علاوه بر ایجاد اشتغال پایدار، درآمدزایی و ارزآوری مناسبی را برای کشورمان به همراه خواهد داشت و درمانی مناسب برای اقتصاد کنونی ایران رقم خواهد زد.

 با توجه به تصویب قانون نمایندگان مجلس شورای اسلامی که در راستای توسعه مأموریت های محوله صندوق احیاء، این موسسه پس از تصویب اساسنامه خود در هیئت وزیران با نام صندوق  توسعه صنایع دستی ، فرش دستبافت و احیاء بناهای تاریخی به کار خود ادامه خواهد داد. به طور قطع تحقق این مهم دریچه تازه ایی را در نقش آفرینی های بیشتر این صندوق در توسعه زیر ساخت های گردشگری ایفا و فرصت مناسبی را برای اشتغال آفرینی و حرکت به سوی اقتصاد پویا در جوامع محلی با توجه به پتانسیل های در اختیار مهیا خواهد کرد.

هم اکنون مجموعه تلاشگران این حوزه در تکاپو برای دستیابی به افق چشم‌انداز 20 ساله نظام در سال 1404 یعنی رسیدن به 20 میلیون گردشگر خارجی هستند که با تکیه بر مولفه های مهمی همچون امنیت، ظرفیت‌های تاریخی، طبیعی و فرهنگی و نیز توجه دولت به امر گردشگری به دلیل نرخ بالای بازدهی سرمایه‌گذاری در حوزه گردشگری ایران می تواند نقش متفاوتی را در خاورمیانه ایفا کند و مقصد بسیاری از سفرهای به این خطه شود.

رونق  اقداماتی نظیر احیاء بناهای تاریخی و فرهنگی ، با برگزاری برنامه های از قبیل رویداد های فرهنگی در این ابنیه به عنوان یک طرح مستمر و دنباله دار، یکی از اقداماتی بود که طی سال جاری در صندوق احیا به اجرا در آمد و این طرح توانست با به نمایش گذاشتن همزمان میراث ناملموس، گردشگری غذا و صنایع دستی بومی و محلی شهر های مختلف کشورمان، در بناهای در حال بهره برداری این صندوق به بارورتر شدن هنر و ذوق هنرمندان صنایع دستی،  فرش بافان  و سایر افرادی که می توانند از این حوزه متنفع شوند را با خود در معرفی این سنت ها همراه سازد.

در حوزه توسعه زیرساخت های گردشگری هم اکنون1900 پروژه وجود دارد که 43 هزار میلیارد تومان حجم سرمایه گذاری در این پروژه ها است و پیش بینی می شود تا پایان دولت دوازدهم 1250 پروژه به بهره برداری خواهد رسید. سهم صندوق احیاء از این آمار جذب بیش از 100 میلیارد تومان برای نزدیک 70 پروژه تا شهریور 1397 می باشد که با برنامه ریزی های صورت گرفته به دنبال ارتقا میزان مشارکت های تا پایان سال جاری هستیم.

همه اعداد و ارقام نشان دهنده تلاش ها برای پیشرفت و توسعه صنعت گردشگری در کشور است و امیدواریم در شرایط پیش رو شاهد ارتقاء صنعت گردشگری کشور متناسب با نیازهای روز و شرایط ویژه اقتصادی پیش رو باشیم.

* مدیرعامل صندوق احیا و بهره برداری از بناها و اماکن تاریخی و فرهنگی

 ایرانگردی , گردشگری , میراث فرهنگی , رضا نورمحمدی , عطیه مومنی , بلیت ، تور ، سفر , بهترین هتل , ارزان ترین هتل

 

 

 

 

 

 

ادامه مطلب...

شمار بناها و ساختارهای متعلق به پيش از ظهور اسلام در استان مركزی بسيار اندك است از اين روی، وجود آثار باقی‌مانده مانند آتشكده آتشكوه، برای ايران‌دوستان از اهميت فراوانی برخوردار است، كه در اينجا به‌شرح مختصات و چگونگي آن مي‌پردازيم.


بنای آتشكده آتشكوه به فاصله 12 كيلومتري جنوب غرب شهرستان دليجان و7 كيلومتری جنوب شرق شهر نيمور قرار دارد.

آتشكوه نام روستايی به همين نام و همچنين نام كوهی در مجاورت روستا، نام يك آتشكده تاريخی و نيز نام يك معدن سنگ تراورتن و يك رشته كهريز است كه جملگی آنها درمنطقه ای كوهستانی قرار دارند.

اين آتشكده در جنوب غرب روستای مذكور و در پايه كوه كم ارتقاع آتشكوه ساخته شده است. شيب طبيعی زمين اين مكان از طرف جنوب به شمال شرق شكل گرفته و بستر مسيل موجود در محل از جانب غرب و شمال شرق آتشكده پيشگفته عبور ميكند.

مواد و مصالح بكاررفته در ساخت اين آتشكده شامل ، سنگ، آجر، گچ، كاهگل، شفته آهك و نيز تيرچه های چوبی بعنوان كلاف دروني و عامل استحكام بخش و تقسيم كننده نيروی فشار، كاركرد داشته اند.

بناي آتشكده آتشكوه مشتمل برچهار قسمت است:
1-چهارطاق 2- ايوان 3- اطاق هاي واقع در دو طرف ايوان 4- ساير محدثات

نظربه اينكه ابعاد چهارطاق 12.5در 12.5 متر است، از اين رو در گونه خود، از بزرگترين چهارطاق های ايران بشمار مي رود. پايه هر يك ازستون های اين بنا سنگی مربع شكل است و جنس بدنه بنا نيز ازسنگ بوده و از گچ بعنوان ملات استفاده شده است.

در رأس هر ستون ، يك سنگ قواره بندی شده و يكپارچه به منظورپايه طاق نصب و استوا شده است. في مابين ستون ها نيز ديوار كوتاه بعنوان آستانه وجود ندارد و به اين دليل چهارطرف چهارطاق باز و غيرمستور است. قابل ذكراست ازطاق ها و گنبد متعلق به فضای چهارطاق اثری باقی نمانده است.

نتايج كاوش ها

درخرداد و تيرماه 1379 خورشيدی برنامه كاوش در اين آتشكده به اجرا در آمد كه طی آن شماری آجرسالم و شمار فراوانی آجرهای آسيب ديده و شكسته بدست آمد.

باتوجه به حجم قابل توجه قطعات گچ صدمه ديده كه از لابلای آجرهای شكسته و سالم بدست آمده، مي توان نتيجه گرفت كه جنس قوس ها و گنبد مربوط به چهارطاق درعصر آبادانی آتشكده از آجر و ملات گچ تشكيل شده بود.

درنمای قسمتی از ستونها، بقايای لايه های كاهگل مشاهده مي شود كه از عوامل ماندگاری اين نوع اندود، استحكام خاك، داشتن كاه كافي و در پناه بودن آن از تيررس مستقيم باران وبرف را ميتوان بيان كرد.

ايوان آتشكده

ايوان در جانب شمال چهارطاق ساخته شده ، بطوری كه منظر انتهای دو ديوار ايوان در طرف شمال بصورت دونيم ستون مدور جلوه ميكند.

كف اين ايوان نسبت به سطح چهارطاق بيش ازيك متر پايين است و از اين روي يك رشته راه پله واقع در جنوب ايوان، ارتباط آن دوفضارادرعصرآبادانی و عمران خود فراهم ميكرده است. آثاربدست آمده دركاوش باستانشناسی از اين ايوان و پيشخوان آن در سمت شمال آتشكده، تعدادي قطعات گچبری و سفالهای متعلق به عصرساسانيان كشف شدند.

در رأس ديوارهای ايوان اثری از پايه طاق باقی نمانده و جواب اين سؤال كه آيا سقف ايوان تيرپوش بوده و يا ازطاق تشكيل می شده است را بی پاسخ ميگذارد.

اطاق های آتشكده

در طرفين غرب و شرق ايوان، دواطاق قرارداشته كه فقط قسمتی اندك از ديوار و درگاه آنها باقی مانده است. عرض اطاق غربی ايوان به سبب عبور مسيل از محدوده آن، كمتر از همتای ديگر در سمت شرق است.

طاقچه های مربع شكل منظمی در يك رديف، در ديوار اطاق غربی كه با ديوار ايوان مشترك و يكسان است تعبيه شده و با استفاده از نردبان قابل دسترسی است.

اثر انگشتان دست معمار اين بنا برروی ملاط گچ، درز و بندكشی سنگهای درون طاقچه، تا امروز باقی مانده است. ازاين طاقچه ها به منظور نگهداری اشياء و مدارك آتشكده برای مدتی مشخص استفاده می كردند.

محدثات اطراف آتشكده

براساس شواهد باستان شناسی در اطراف آتشكده محدثاتی مانند اطاق و ايوان و مخزن (انبار) وجود داشته كه عموماً از سنگ و گچ ساخته شده بودند. افزون بر اينها، جريان آب دورشته كهريز بسيار قديمی كه بنام های آتشكده و مسلخ بالا معروف هستند و همچنين زمينهای حاصلخيز و سرسبز در غرب و شمال و جنوب غرب آتشكده وجود دارند كه مجموعه اين شواهد و عوامل، ذهن را به وجود يك باغ متعلق به آتشكده، در دوره ساسانيان، هدايت ميكند زيرا احداث باغ از مبانی فرهنگی ساخت هر آتشكده درآن عهد بوده است . امروزه اثری ازاين باغ باقی نمانده است.

*دکترای باستان شناسی و مردم شناسی خاورمیانه از دانشگاه گوتینگن آلمان

ایرانگردی , گردشگری , بلیت , تور , سفر , رضا نورمحمدی , عطیه مومنی

 

 

 

 

 

 

 

ادامه مطلب...

یکی از عوامل مهمی که پس از حکومت صفویه بر روند مهاجرت مسیحیان به بندر بوشهر تأثیر داشت، توجه نادرشاه به خلیج فارس و بندر بوشهر در راستای تجهیز و تأسیس ناوگان دریایی به مرکزیت بوشهر و نام‌گذاری آن به بندر نادریه بود.


عصر قاجار برای تاریخ ایران، بوشهر و خلیج فارس عصر ویژه ای است. عصر تحولات شگرفِ روی داده در اروپای پای در عرصه ترقی و پیشرفت گذاشته و عصر ایران تازه از خواب غفلت بیدار شده است. عصرعباس میرزای ولیعهد است و نواندیشی اش، عصر قائم مقام فراهانی است و دلسوزیش از برای جلای ایران ، عصر میرزا تقی فرزند کربلایی قربان آشپز است و نظم میرزا تقی خانیش ،میرزا تقی خانی که قلب، ذهن و بند بند وجودش برای ایران می تپید .میرزا تقی خانی که ایران را اسیر سرپنجه استبداد می دید و در اندیشه رهایی مردمان ایران زمین از جور و تباهی زمان بود.

استبدادی که ریشه هر گونه فکر، بحث و استدلالی را در ذهن مردم خشکانده بود تا از برکت جهل مرکب امتی مطیع و فرمانپذیر داشته باشد چرا که این خاصیت هر نظام خودکامه سرکوبگری است .که بی خبری مردم از حیثیت انسانی خویش ضامن دوام حکومت فاسد است و چون چرایی اهل تفکر و افرادی چون میرزا تقی خان امیر کبیر و میرزا حسین خان سپهسالار با اندیشه ترقی اش آفت قدرت های نامشروعی بودند که با مردم فریبی از هر گونه پرسشگری نفرت داشتند ، پرسشگری که می خواست اعمال فساد انگیزشان را زیر سوال ببرد. آری در چنین عصر و زمانه‌ای بوشهر عصر قاجار با گذر از برهه ای تاریخی درطول قرون و اعصار متمادی به این عصر رسیده بود.

بوشهر در این زمان بنا به دلایلی چند از جمله اهمیت خلیج فارس و علنی شدن ضعف ایران در امر تشکیل و انسجام بخشی به ناوگان دریایی قدرتمند خلیج فارس اعتباری دو چندان یافت. اگرچه در این برهه نیز در برخی از سالیان بندر تجاری بوشهر به مانند سایر ولایات درگیر نزاع های قبیله ای و تمامیت خواهی حاکمان و والیان وقت بود اما عوامل چندی ازجمله حضور و نفوذ قدرتی چون انگلستان در بوشهر که از طریق این بندر استراتژیک معابر ورودی و خروجی در کرانه های شمالی و جنوبی خلیج فارس را به مدت یکصد سال کنترل می کرد در کنار عوامل دیگری چون وجود جامعه پویای تجاری و بازرگانی و فعالیت اقلیت های مذهبی چون عیسویان (ارامنه ) ، یهودیان و زرتشتیان که در اغلب اوقات تعامل مسالمت آمیزی با اکثریت جمعیت غالب بندر بوشهر یعنی شیعیان و اهل تسنن داشتند جامعه آرمانی خالی از تعصبی به وجود آورده بود.

جامعه ای که حضور و فعالیت کنیسه ها و کلیساها در کنار ندای اذان مسلمانان از هر دو مذهب در محلات قدیمی بوشهر بر اهمیت این بندر می افزود و بر ترکیب جمعیتی این بندر هر چند ناهمگون مهر تأیید می زد . مسیحیان و یهودیان دو گروه از مهمترین اقلیت های دینی بودند که در بندر بوشهر در دوران قاجار حضوری فعال داشتند . حضور و نفوذ مسیحیت در بوشهر به سالهای پس از سقوط صفویه در ایران باز می گردد . سالهایی که ایران زمین درگیر یک کابوس اجتماعی به مراتب بنبان کن شده بود.

بدنبال بحران بوجودآمده در ایران و پایتخت صفویان ؛ اصفهان ؛ بخش قابل توجهی از ارامنه که بیشترین جمعیت مسیحی جلفای اصفهان را تشکیل می دادند بدنبال ظلم و اجهافات صورت گرفته از سوی افغانه به رهبری محمود افغان که همراه با قتل و کشتار و به اسارت گرفتن زنان و دخترانشان بود بخش قابل توجهی ازین ارامنه در نواحی جنوبی ایران از جمله جزیره خارگ و بندر بوشهر سکونت اختیار کردند.

یکی از عوامل مهمی که پس از حکومت صفویه بر روند مهاجرت مسیحیان به بندر بوشهر افزود توجه نادرشاه به خلیج فارس و بندر بوشهر در راستای تجهیز و تأسیس ناوگان دریایی به مرکزیت بوشهر و نامگذاری آن به بندر نادریه بود . ثبات اقتصادی ایجاد شده  در دوران افشاریه و پس از آن دوران زندیه موجب مهاجرت عده زیادی از مسیحیان به بوشهر گردید .در دوران افول افشاریه و پس از آن حاکمیت سلسله  زندیه بر ایران به جرأت می توان هلندی ها  راکه با ایجاد کمپانی هند شرقی هلند قدرت چشمگیری در خلیج فارس به هم رسانده بودند  عامل مهم ترویج مسیحیت  در جنوب ایران دانست.

سیاست های اقتصادی و مذهبی هلندی ها درین منطقه به وسیله تاجر سرشناسی به نام  " بارون نایپ هاوزن " هدایت می شد. نایپ هاوزن پس  از دراختیار گرفتن جزیره خارگ و بندر ریگ دست به اعمال سیاست های دولت متبوع خویش در این جزایر زد که یکی از اقدامات وی ایجاد کلنی های مذهبی و تأسیس کلیسا و ترویج مسیحیت در  جزیره خارگ بود . با اقدامات نایپ هاوزن قلعه موسلستاین که توسط هلندی ها در این جزیره تأسیس شده بود به مکان مناسبی برای فعالیت های اقتصادی و تجاری مسیحیان تبدیل گردید . در دوران زندیه ودر جغرافیای سیاسی ـ اجتماعی خلیج فارس سه مکان عمده ای که بیشترین نقش و رقابت را در راستای جذب مهاجران مسیحیِ عمدتا کارملیت بر عهده داشتند بندر بوشهر ، جزیره خارگ و بندر بصره در عراق بودند.

در قرن هجدهم و نوزدهم ، همزمان با تحکیم موقعیت انگلستان در ایران و خلیج فارس این قدرت جهانی نقشی به مراتب مهم در تثبیت ، رونق و ترویج آیین مسیحیت در خلیج فارس و بوشهر بر عهده گرفت . بند هشتم قرارداد معروف پرایس ـ سعدون (1763م /1176 هـ .ق )  که بر آزادی مذهبی در این دوران تأکید می کرد خود گویای این سیاست است که بر روند افزایش جمعیت و آزادی عمل آنان در دوران قاجار نیز افزود. آمد و رفت مسیون های مذهبی به بوشهر درین دوران که تحت لوای مذهب ولی در پی اهداف و اغراض سیاسی دولت متبوع خویش بودند در کنار سایر اقلیت های مذهبی چون یهوذدیان وزرتشتیان چهره ای خاص و ویژه به بندر بوشهر داده بودند.

از میان مسیحیان ؛ ارامنه بواسطه آشنایی با قوانین تجارت بین الملی و همچنین آشنایی با وضعیت اقتصادی بوشهر و خلیج فارس نقش پر رنگی را در شکوفایی اقتصاد بوشهر بر عهده  داشتند . از مهمترین کلیساهای مسیحیان در بوشهر که اغلب توسط ارامنه تاسیس شده بود می توان به کلیساهایی چون ؛ کلیسای کارملیت ها در محله کوتی بوشهر (1744م / 1157 هـ .ق ) کلیسای هوانس یا یوحنای بوشهر در محله شنبدی 1722 م /1186 هـ .ق )کلیسای گریگوری بازهم در محله شنبدی که در سال 1235 هـ .ق توسط خانواده آوانسیان تاسیس گردید و همچنین کلیسای ظهور در محله کوتی ودرکنار نایب کنسولگری انگلستان اشاره نمود که به منظور استفاده کارمندان و افسران انگلیسی پیرو آیین انگلیکان در سال 1911 م / 1330 هـ. ق تاسیس شدند.

ز چهره های مهم ارمنی و مسیحی ساکن در بوشهر می توان به شخصیت های مهم و تأثیر گذاری چون ؛ تیگران ملکم ، لیو ملکم ، موسس خان ارمنی ، مگردیچ گلزار و میرزا یانس خان ارمنی اشاره نمود که اکثرا از طبقه تجار و بازرگان بودند و برخی از آنان به مانند میرزا موسس خان ارمنی دوستدار و مشوق فرهنگ در بوشهر بود .از دیگر اقلیت های مذهبی موجود در بوشهر در دوران قاجار یهودیان بودند . تاریخ دقیق مهاجرت یهودیان به بوشهر و سکونت آنان در این بندر به صورت دقیق مشخص نیست. اما به احتمال فراوان می توان این حضور را همزمان با تأسیس بوشهر جدید در دوران نادرشاه افشار و پس از وی در زمان کریم خان زند دانست که نگاه ویژه ای به بوشهر ، به ویژه امر بازرگانی و تجارت داشتند دانست . سر دنیس رایت سفیر انگلستان در ایران که به بوشهر نیز سفر کرده بود به نقل از یک آلمانی جمعیت یهودیان ساکن در بوشهر را هفتاد خانوار عنوان می کند . علاوه بر این برخی از منابع تاریخی چون دلیل الخلیج جمعیت یهودیان ساکن بوشهر را در فاصله سالهای 1325 ـ1300 هـ . ق چیزی در حدود شصد نفر برآورد می کند . همزمان با رونق و شکوفایی بندر بوشهر در دوران قاجار و بواسطه اهمیت ، نقش و جایگاه تجارت در رونق این بندر تجاری عوامل چندی به مانند اهمیت یافتن بوشهر به عنوان یک بندر راهبردی و ترانزیتی در معادلات اقتصادی و سیاسی دول قدرتمندی چون انگلستان و همچنین حضور و فعالیت کمپانی های تجاری مطرحی چون ؛ گری پال ، زیگلر و شرکاء  در کنار سایر عواملی چون استقرار و فعالیت نه کنسولگری دول به نام اروپایی در بندر بوشهر که زمینه رفت و آمد شخصیت های صاحب نام سیاسی و مذهبی را به این بندر فراهم کرده بود خود عاملی شد که یهودیان نیز به این بندر کوچ نموده و یهودیان که از روزگار کهن به تجارت و بازرگانی شهرت داشتند نقش مهمی را در تجارت بوشهر بر عهده گیرند . نمونه بارز آن شرکت تجاری داوود ساسون یهودی است که حاج محمد طالبی معروف به رئیس التجار نماینده وی در بوشهر بود .معروفترین محلات بوشهر که یهودیان در آن زندگی می کردند محله کوتی ، شنبدی و بهبهانی بودند که از این میان محله بهبهانی معروف به محله کلیمی ها بود . با بررسی های انجام شده به طور مستند گزارشی از تقابل یا تضاد مردمان بوشهر با یهودیان در دوران قاجار مشاهده نگردیده است . تنها گزارشی که باقی مانده است مربوط به حاکم فارس فضلعلی خان قوام المک است که یهودیان را ملزم به تغییر پوشش خود کرده است. آنگونه که از گزارشات اسناد کارگزاری انگلستان در بوشهر بر می آید این کنسولگری در امر تجارت حامی تجار یهودی بود و از آنان حمایت می کرده است . در پایان به صورت مختصر و در یک جمع بندی کلی می توان حضور اقلیت های مذهبی در بوشهر را نشأت یافته از عوامل مهمی چون سیاست حکام وقت در تبدیل شدن بندر بوشهر به عنوان بندری تجاری و راهبردی و همچنین اهمیت یافتن بوشهر و خلیج فارس در نگاه قدرت هایی چون انگلستان دانست که با اعمال سیاست های خاص خود در این بندر و با تحت فشار قرار دادن حکومت مرکزی به سایر خواسته های خود اعم از سیاسی ، اقتصادی و مذهبی دست می یافتند.

* کارشناس میراث فرهنگی استان بوشهر

 

 

 

 

ادامه مطلب...ادامه مطلب...

بازار تبریز، همواره با اهرم قوی اقتصادی، امکانات بالقوه سیاسی و اعتقادات مذهبی در میان توده مردم اثر عمیق داشته که توانسته است به یکی از نمادهای مستحکم اقتصادی، اجتماعی و سیاسی در زندگی شهری ایران تبدیل شود.


درست به خاطر ندارم، اما زمانی در نوشته‌ای از یکی از سیّاحان بنام جهان خوانده بودم که «من ترجیح می دهم در جایی که به آن سفر می کنم گُم شوم»، ابتدا به ساکن جمله غریبی بود اما هر چه بیشتر درباره‌اش  فکر می‌کردم بیشتر به دلم می‌نشست، درست گفته بود؛ به زعم من هم برای درک تمام یک روستا، یک شهر یا یک کشور، گُم شدن در آن جزو ضروریات است. البته نه به معنای عامّ کلمه که توأم با ملال، خستگی و کلافگی است، بلکه بیشتر گونه‌ای خاص از گُم شدن، آن هم از نوع اختیاری، که دلت بخواهد بپرسی و پیدا کنی، سوال کنی و جواب بشنوی... . تمام آنچه ذکر رفت بهانه‌ای بود تا در ادامه این سطرها از بازار تاریخی تبریز برای شما بگویم، یکی از هیجان‌انگیزترین مکان‌هایی که نه با پا بلکه با دل باید به بازدید از آن پرداخت و در آن گُم شد... .

بازار تبریز، نه تنها یک مجموعه کم نظیر تاریخی، بلکه خود شهری است در دل کهن‌شهر تبریز. لابد در نگاه نخست کمی اغراق‌آمیز به نظر می‌رسد، اما بازدید از بازار، هم هر آنچه مقصود شما از بازدید یکی اثر فاخر تاریخی است را برآورده می-کند و هم قدم زدن در آن شما را از دنیای بیرون بی‌نیاز می‌کند، جوری که شاید دلتان بخواهد زمان در آن متوقف شود. بازار تبریز در هر بُرهه‌ای ناظران را به حیرت وا داشته است و هر کدام به سیاقی آن را تحسین کرده‌اند؛ گاه از نگاهی به معماری بی‌مانند آن و گاه از تاثیر شگرف آن در اقتصاد تبریز. بله، از ابن بطوطه و حمدالله مستوفی گرفته تا مارکوپولو و جان کارت‌رایت، همه و همه این شناسنامه تبریز را ستوده‌اند.

هرچه شما در بازار تبریز، از راسته و دالان، سرا و کاروانسرا، تیمچه و چهارسو، میدان و بازارچه، مسجد و مدرسه و حمام و زورخانه و یخچال می‌بینید با تعریفی خاص و منطبق بر اصول در کنار هم به چشم‌نواز‌ترین حالت ممکن قرار گرفته‌اند و شبکه‌ خاص ارتباطی را شکل داده‌اند. هر کدام از یکصد و شصت و سه جز آن در شکل‌گیری آن چه در اطرافشان بوجود آمده تاثیرگذار بوده‌اند و همین نظم و انتظام که به عنوان کامل¬ترین سازمان اجتماعی در بازارهای ایران از آن یاد می‌شود دلربایی بازار را صد چندان کرده است.
اینجا شما تنها با یک مجموعه برای داد و ستد روبرو نیستید و آنچه بر تمامی جوانب این بازار فاخر برتری دارد، جریان زندگی در آن است. در این بازار در کنار رونق همیشگی خرید و فروش، رفتارهای فرهنگی و  تعاملات اجتماعی نیز نسل به نسل انتقال پیدا کرده است و هر کس در این بازار اندکی با دقت نظاره¬گر باشد، می¬تواند در مقیاسی به مراتب در دسترس-تر، از نزدیک شیوه زندگی تبریزی‌ها را لمس کند.

قرار گرفتن بازار تبریز در مسیر جاده ابریشم که قریب به چهارهزار سال مهم‌ترین شا‌ه‌راه اقتصادی شرق و غرب به حساب می‌آمد و از مدیترانه تا چین را به هم پیوند داده بود، باعث شده است که همواره از گذشته‌های دور تا کنون، مهم‌ترین و بزرگترین مرکز تجاری و تبادل فرهنگی شرق و غرب باشد و همین ارتباطات و تعاملات مهمترین عامل پویایی و تداوم حیات سنتی آن است و این امکان را فراهم کرده که به عنوان بزرگترین مرکز تجاری، فرهنگی با وسیع‌ترین کالبد یکپارچه معماری و پایدارترین ساختار اجتماعی – اقتصادی در بازارهای جهان خودنمایی کند و به عنوان دوازدهمین اثر ایران در فهرست آثار جهانی ثبت شود و تکریم و تحسین تمام جهانیان را برانگیزد.

در این بازار، تاجر، بنکدار، خرده فروش، واسطه، صراّف، میرزا و منشی، انباردار و باربر، همه و همه در کنار هم، نمونه‌ای کامل از تضارب آرا و عقاید و مرکزی برای فعالیت‌های اجتماعی به وجود آورده‌اند که از لحاظ اجتماعی و فرهنگی در طول زمان به کانونی بزرگ برای اطلاع رسانی تبدیل شده است. آمد و شد مردم و ارتباطات موجود در واقع برجسته‌ترین ویژگی و خصلت این مجموعه به شمار می‌رود و به عنوان یک سیستم اقتصادی و اجتماعی از مدل اجتماعی شهر تبعیت می‌کند. در اینجا همه از حال هم با خبرند و هر کاری و هر فعالیتی از سوی یک فرد، بر همه بازار تاثیر می‌گذارد و اینگونه است که بی هیچ تردیدی می‌شود گفت؛ بازار تبریز یک پیکره واحد است که هر جزء آن را شاغلین بازار و مردم شکل می‌دهند.
این کهن پیکره غرورانگیز که شاهرگ اقتصادی تبریز است، سیاست، فرهنگ و مذهب را نیز به خوبی در خود جای داده است، به گونه‌ای که تاریخ گواه ارتباط ناگسستنی بازار با سایر عناصر مرتبط با زندگی شاغلین و رهگذران خویش از مبارزات ضد استبدادی و استعماری و تربیت نسل‌های معتقد و دیندار است که در تمامی شئون اجتماعی تاثیرگذار بوده‌اند. بازار تبریز، همواره با اهرم قوی اقتصادی، امکانات بالقوه سیاسی و اعتقادات مذهبی در میان توده مردم اثر عمیق داشته که توانسته است به یکی از نمادهای مستحکم اقتصادی، اجتماعی و سیاسی در زندگی شهری ایران تبدیل شود.

به هر تقدیر، آنچه باید در این مجال به آن تاکید شود این است که اگر به تبریز سفر می‌کنید بازدید از بازار تبریز و زندگی چند ساعته در آن را یکی از اولویت‌های برنامه‌تان قرار دهید، چرا که قرار است تاریخ و هنر و معماری و هزار ناگفته دیگر را در کنار هم به زیباترین سیاق تجربه کنید و هر چه خوبان هم دارند ز نقش را یکباره لمس کنید.

مدیر روابط عمومی و اطلاع رسانی اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری آذربایجان شرقی

 

 

 

 

 

 

ادامه مطلب...

برگزاری رويداد فرهنگی «تبريز‌2018» با هدف معرفی و توسعه گردشگری استان آذربايجان شرقی، فرصتی است تا جاذبه‌های فرهنگی، تاريخی و طبيعی اين شهر به گردشگران خارجی به‌ويژه گردشگران کشورهای اسلامی شناسانده شود و ايجاب می‌کند تا با فراهم آوردن زير‌ساخت‌ها، شهر قديمی و ارزشمند تبريز به قطب بزرگ گردشگری تبديل شود. به عبارتی اين رويداد فرهنگی پس از ثبت در تقويم ملی اين ظرفيت را دارد که رويدادها و برنامه‌های فرهنگی وهنری گوناگونی را توليد کند.


به همين دليل متوليان و سياست‌گذاران حوزه گردشگری و همچنين دست‌اندرکاران و فعالان گردشگری در بخش خصوصی نيز در اين زمينه مسئوليت دارند تا از طريق اين رويدادها پتانسيل‌ها و قابليت‌های حوزه گردشگری کشور به‌ويژه شهر تبريز را در قالب جاذبه‌های تاريخی، تمدنی، فرهنگی، طبيعی و... به گردشگران خارجی که قصد سفر به ايران دارند معرفی کنند. به بيانی ديگر بايد ظرفيت‌هايی که در سطح کشور در بخش گردشگری وجود دارد به محصول گردشگری تبديل شود چراکه هر يک از استان‌های کشور مختصات و ويژگی‌های تاريخی و فرهنگی خاصی دارد که می‌تواند برای گردشگران جذاب باشد. به‌عنوان مثال مردمی که به خراسان رضوی سفر می‌کنند می‌خواهند از محصول گردشگری زيارتی استفاده کنند يا افرادی که به جنوب کشور می‌روند، می‌خواهند از گردشگری دريايی استفاده کنند.

بنابراين اين گونه رويدادها نشان می‌دهد در حوزه گردشگری ما می‌توانيم شرايط و فضايی را فراهم کنيم که محصولات گردشگريمان را در قالب گردشگری داخلی و چه در سطح بين‌المللی برای ورود گردشگر خارجی عرضه کنيم. «تبريز‌2018» به‌عنوان پايتخت گردشگری کشورهای اسلامی يکی از اين رويدادهای مهم است و استان آذربايجان شرقی را در آينده نزديک به يکی از قطب‌های مهم کشور در اين حوزه تبديل خواهد کرد.

از ويژگی‌های اين رويداد می‌توان به مشارکت فعال و چشم‌گير توليدکنندگان، هنرمندان، صنعت‌گران و... اشاره کرد که هر يک از اين حوزه‌ها در توسعه گردشگری تبريز و معرفی توانمندی‌ها و استعدادهای استان تأثير به‌سزايی دارد. به طور مثال، ديروز در افتتاحيه اين رويداد فرهنگی در بخش جشنواره عيدانه‌های گردشگری تبريز 2018 توليدکنندگان فرش تخفيف 30‌درصدی، توليدکنندگان کفش و صنايع‌دستی هر يک با 25‌درصد تخفيف محصولات خود را برای گردشگران و بازديدکنندگان عرضه کردند. کلانشهر تبريز به‌عنوان شهر نمونه جهان اسلام توانسته است خود را به‌عنوان مدرن‌ترين، زيباترين و توسعه يافته ترين شهر ايران در جهان معرفی کند. با توجه به چنين شاخصه‌هايی لازم است برنامه‌ها و اقدامات انجام شده برای قابليت‌ها و داشته‌های شهر تبريز انجام شود. ناگفته نماند تبريز در بحث جاذبه‌های تاريخی، فرهنگی و دينی جزو سلامت‌ترين مقاصد گردشگری کشور در کنار شهرهای شيراز و اصفهان، کرمان و مشهد است و ديگر اينکه ميزبانی خوب و ميهمان‌نوازی مردم تبريز نيز به‌عنوان عامل مهمی برای جذب گردشگران داخلی و خارجی از اين کلانشهر بزرگ تصوير زيبايی را در معرض ديد مخاطبان قرار داده است. البته نبايد فراموش کرد که حضور رياست‌جمهوری در جشن اجلاس «تبريز‌2018» نشان دهنده اهميت و جايگاه اين اجلاس است که ما بايد از اين فرصت به دست آمده به نحو احسن استفاده کنيم.

پيشرفت و توسعه تبريز از طريق اين رويداد فرهنگی موفقيت بزرگی برای ايران اسلامی است چرا که گردشگران کشور‌های خارجی که به قصد ديدن تبريز به ايران می‌آيند اين فرصت برايشان مهيا است تا از ديگر جذابيت‌های فرهنگی و تاريخی شهرهای کشور همچون کرمان، شيراز، اصفهان، تهران، يزد و مشهد هم ديدن کنند که اين مزيت تاثير بسزايی در توسعه اقتصادی کشور خواهد داشت.

*معاون گردشگری سازمان ميراث‌فرهنگی، صنايع‌دستی و گردشگری

 

 

 

Google

در اين سایت
در كل اينترنت

 

تماس با ما

 

 

آپلود عکس

 

کوتاه کننده لینک

 

آپلود عکس

 

آپلود عکس

 

آپلود عکس

 

آپلود عکس

 

آپلود عکس

 

آپلود عکس

 

آپلود عکس

 

آپلود عکس

 

آپلود عکس

 

آپلود عکس

 

آپلود عکس

 

آپلود عکس

 

آپلود عکس

 

آپلود عکس

 

آپلود عکس

 

آپلود عکس

 

آپلود عکس

 

آپلود عکس

 

آپلود عکس

 

آپلود عکس

 

آپلود عکس

 

آپلود عکس

 

آپلود عکس

 

آپلود عکس

 

آپلود عکس

 

آپلود عکس

 

عکس پروفایل

 

آپلود عکس

 

آپلود عکس

 

آپلود عکس

 

آپلود عکس

 

آپلود عکس

 

آپلود عکس

 

آپلود عکس

 

آپلود عکس

 

آپلود عکس

 

آپلود عکس

 

آپلود عکس

 

آپلود عکس

 

آپلود عکس